Debaty sejmoweIV Kadencja

Interpelacja w sprawie handlowania i dystrybuowania w Polsce przedmiotami z symbolami systemów totalitarnych

   Artykuł 256 Kodeksu karnego (ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r.) mówi, że ˝kto publicznie propaguje faszystowski lub inny totalitarny ustrój państwa lub nawołuje do nienawiści na tle różnic narodowościowych, etnicznych, rasowych, wyznaniowych albo ze względu na bezwyznaniowość, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2˝.

   W Niemczech propagowanie symboli faszystowskich jest zabronione; oficjalna sprzedaż pamiątek hitlerowskich nie jest dozwolona, ale nabycie ich nie jest też specjalnie trudne, na co wskazują nie tylko media, ale mógł się o tym przekonać niejeden polski turysta zainteresowany starociami zbywanymi w przygodnym handlu. Niestety, także w wielu miejscach w Polsce można, oprócz wszelkich innych pamiątek, kupić (nielegalne przecież) gadżety zawierające symbole faszystowskie. Ten sam problem dotyczy symboli komunistycznych, które wprost odnoszą się do systemu totalitarnego, a więc podlegają pod art. 256 Kodeksu karnego.

   W wielu miejscach w Polsce można bez kłopotu nabyć na przykład metalowe znaczki ze swastyką, ale też z wizerunkiem Lenina, czerwoną gwiazdą okraszoną sierpem i młotem itp. O ile jest jednak dość powszechna akceptacja społeczna dla zakazu handlowania symbolami faszystowskimi - choć te faktycznie w pokątnym obiegu handlowych się znajdują - o tyle jest u nas widoczne przyzwolenie na handel pamiątkami komunistycznymi. Być może wynika to z faktu, iż Rosja nie zastosowała podobnych regulacji prawnych w stosunku do komunizmu, jakie wobec faszyzmu i symboli faszystowskich przyjęli Niemcy. Wynika to także z tego, iż system komunistyczny w Polsce w PRL-owskim wydaniu dopiero niedawno odszedł do historii, i to w wyniku porozumień społecznych, a więc niejako ewolucyjnie, bez osądzenia całego systemu.

   Dziś warto sobie odpowiedzieć na pytanie o zakres regulacji prawnych: na ile symbole systemów totalitarnych mogą być obecne w życiu publicznym. Sprawa jest znacznie szersza niż pokątny handel, gdzie pamiątki nazistowskie i komunistyczne tu i ówdzie są obecne. Wielu, szczególnie młodych ludzi, używa symboliki totalitarnej, bo taka jest moda w niektórych kręgach. Kultura alternatywna propaguje używanie symboliki faszystowskiej i komunistycznej, coraz częściej zapominając o zbrodniczej działalności tych totalitarnych systemów. Oczywiście, zdarza się, że przedmioty z symbolami systemów totalitarnych produkowane są na potrzeby osób oraz grup zajmujących się rekonstrukcją zdarzeń historycznych, nie ma to jednak charakteru propagowania określonych ideologii totalitarnych, więc używanie przez te grupy powyższych symboli nie jest naruszeniem prawa. Problemem są sprzedawcy i nabywcy nastawieni na propagowanie ideologii totalitarnych, w tym zwłaszcza faszystowskich i komunistycznych. Należy podkreślić, że przedmioty z symbolami systemów totalitarnych są w Polsce sprzedawane, gdyż jest na nie zapotrzebowanie. I choćby było ono stosunkowo niewielkie, zawsze jest groźne społecznie. W związku z powyższym uprzejmie proszę o odpowiedź na następujące pytania:

   1. Czy art. 256 Kodeksu karnego, zakazujący propagowania ustroju faszystowskiego lub ˝innego totalitarnego ustroju państwa˝, odnosi się także do dystrybuowania i handlowania przedmiotami z symbolami systemów totalitarnych?

   2. Czy w Polsce jest zakazane handlowanie i dystrybuowanie przedmiotów zawierających symbole faszystowskie oraz komunistyczne? Czy istniejące w Polsce prawo dostatecznie reguluje te kwestie?

   3. W związku z tym, że często widzi się (np. w przygodnym handlu na ulicach) - szczególnie u ludzi młodych, najwyraźniej niezdających sobie sprawy ze zbrodniczej działalności reżimów totalitarnych - przedmioty związane z faszystowskim lub innym totalitarnym ustroju, czy nie powinien być konsekwentniej egzekwowany zakaz ich noszenia, produkcji oraz propagowania w jakikolwiek sposób?

   Z poważaniem

   Poseł Roman Czepe

   Warszawa, dnia 18 września 2006 r.