Debaty sejmoweIV Kadencja

Interpelacja w sprawie organizacji służb specjalnych oraz nadzoru nad nimi

   Najwyższa Izba Kontroli w swej informacji o wynikach kontroli organizacji służb specjalnych oraz nadzoru nad nimi oceniła negatywnie działania prowadzone w Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu oraz Wojskowych Służbach Informacyjnych, w tym zwłaszcza w zakresie opracowania projektów aktów prawnych i tworzenia systemu prawnego regulującego funkcjonowanie tych służb.

   Najwyższa Izba Kontroli, w wyniku kontroli przeprowadzonej w okresie od 17 czerwca 2004 r. do 17 maja 2005 r., negatywnie oceniła również nadzór nad służbami specjalnymi i ich kontrolę przez Prezesa Rady Ministrów i Ministra Obrony Narodowej.

   W dniu 29 czerwca 2002 r. weszła w życie ustawa o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu. Ustawa powoływała wyżej wymienione instytucje, natomiast likwidowała Urząd Ochrony Państwa. Ustawa dodatkowo zobowiązała Radę Ministrów lub Prezesa Radę Ministrów do wydania rozporządzeń i zarządzeń dotyczących funkcjonowania i organizacji Agencji Wywiadu (44 rozporządzeń i 3 zarządzeń) oraz Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego (odpowiednio: 49 i 5 aktów prawnych).

   Projekty rozporządzeń i zarządzeń miały być, wedle kompetencji, opracowywane przez szefów agencji, jednak, jak wynika z kontroli NIK, nie dołożyli oni należytych starań w sprawnym przygotowaniu wszystkich projektów. Spowodowało to sytuację, że w dwa i pół roku od wejścia w życie ustawy (do dnia zakończenia kontroli, tj. 20 października 2005 r.) nie doprowadzono do stworzenia pełnego systemu prawnego, dającego podstawy prawne funkcjonowania tych organów.

   W dniu 23 sierpnia weszła w życie ustawa o Wojskowych Służbach Informacyjnych. Ustawa zobowiązała Radę Ministrów, Prezesa Rady Ministrów i Ministra Obrony Narodowej do wydania 14 rozporządzeń oraz 15 zarządzeń. W ustawowym terminie weszły w życie wszystkie z 14 rozporządzeń i jedynie 5 z 15 zarządzeń. Nieustanowienie wszystkich regulacji prawnych spowodowało sytuację, w której WSI podejmowało działania niemające oparcia w przepisach prawa.

   Nie zakończono także szczegółowej organizacji struktur organizacyjnych służb. Minister Obrony Narodowej nie określił zakresu działania Inspektoratu WSI, a szef WSI nie ustalił regulaminów organizacyjnych jednostek organizacyjnych WSI, zaś szef Agencji Wywiadu nie nadał regulaminu organizacyjnego Biuru Studiów i Prognoz.

   Nie wiemy przy tym, jakie byłyby pełne wyniki kontroli, bowiem Najwyższa Izba Kontroli nie miała możliwości przeprowadzenia sposobu uregulowania zasad prowadzenia i dokumentowania czynności operacyjno-rozpoznawczych i analityczno-informacyjnych w ABW i AW z uwagi na odmowę przedłożenia jej do kontroli stosownych dokumentów.

   Najwyższa Izba Kontroli w swej informacji podkreśla także niedostateczny nadzór Prezesa Rady Ministrów (wówczas był nim Marek Belka) nad działalnością organów służb specjalnych.

   W związku z powyższym uprzejmie proszę o odpowiedź (w takim zakresie, na jaki pozwala jawność trybu zapytania poselskiego) na następujące pytania:

   1. Czy jest ustalony harmonogram prac nad wprowadzeniem zaległych przepisów prawnych, mających tworzyć całościowy system prawny, dotyczący funkcjonowania służb specjalnych? Na jakim etapie trwają prace w zakresie opracowania projektów ww. niezbędnych aktów prawnych?

   2. Czy zgodnie z zapowiedziami rozważana jest likwidacja Wojskowych Służb Informacyjnych, a jeśli tak, to jakie służby podejmą zadania wykonywane przez WSI?

   3. Kiedy nastąpi zakończenie szczegółowej organizacji struktur służb specjalnych i jakie stawiane są przy tym cele?

   4. Jaki jest obecnie szczegółowy tryb nadzoru nad służbami specjalnymi i czy planowana jest jego reforma w związku z zarzutami Najwyższej Izby Kontroli, dotyczącymi niewystarczającego nadzoru nad służbami?

   Z poważaniem

   Poseł Roman Czepe

   Warszawa, dnia 19 grudnia 2005 r.