Debaty sejmoweIV Kadencja

Interpelacja w sprawie zasad ustalania kwot dotacji dla organizacji mniejszości narodowych na przykładzie dotacji dla mniejszości słowackiej

   Szanowny Panie Ministrze! Zwracam się do Pana z interpelacją w sprawie zasad ustalania kwot dotacji dla organizacji mniejszości narodowych na przykładzie dotacji dla mniejszości słowackiej.

   Kluczowym materiałem umożliwiającym prowadzenie merytorycznie właściwej polityki państwa jest należyte rozeznanie stanu rzeczywistego. Stąd też realizacja zadań, których podjęło się państwo, powinno się odbywać z uwzględnieniem obrazu Polski, jaki wyłonił się z Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań. W odniesieniu do kwestii narodowościowych materiałem bazowym są właśnie rezultaty spisu powszechnego, uzupełnione o znajomość stosunków etycznych, kontekstu historycznego i politycznego oraz funkcjonowania społeczności, w obrębie których żyją członkowie mniejszości narodowych. W sytuacji, gdy w ubiegłym roku po opublikowaniu wyników spisu wiedza ta stała się dostępną, jest rzeczą oczywistą, że wszelkie działania instytutów państwowych i samorządowych powinny tę wiedzę uwzględniać i w wyniku tego ulec stosownej weryfikacji tym bardziej, że właśnie ta dziedzina poważnej weryfikacji wymaga. O tym, że wiedza źródłowa dla znajomości stanu rzeczy odnośnie do zagadnień mniejszości pochodzi przede wszystkim od samej mniejszości i nie nosi nawet pozorów obiektywizmu, przekonać się można było w latach ubiegłych na przykładzie polsko-słowackiego pogranicza.

   Z pańskiej odpowiedzi na moje zapytanie poselskie, datowanej na 6 marca br., wynika, że ˝dotacje ministra kultury udzielane są na podstawie czytelnych kryteriów merytorycznych i formalno-finansowych, wśród których nie występuje kryterium liczebności mniejszości narodowych˝. Otóż wśród tych kryteriów występuje analogiczne, tj. krąg odbiorców. Trzeba więc zapytać, jak należy rozumieć to sformułowanie. Wydaje się, że podstawowym kręgiem odbiorców jest dana mniejszość narodowa. Uwzględnienie zaś odbiorców spośród osób narodowości polskiej jest pozbawione sensu - ten krąg w porównaniu ze skalą mniejszości narodowych jest niemal nieograniczony. Rodzi się więc pytanie, co jest podstawowym kryterium dla określenia kręgu odbiorców, jeżeli nie liczebność mniejszości narodowej. Trzeba dodać, że wbrew pańskiej deklaracji w praktyce ministerialnej istotne zawsze jednak były szacunkowe dane dotyczące liczebności danej mniejszości. Pochodziły one zawsze od samej mniejszości, co nie jest już konieczne w świetle wyników spisu (np. przynależność do mniejszości słowackiej zadeklarowało w skali kraju 2001 osób).

   W cytowanej już odpowiedzi pisze pan, że ˝ogólna kwota dotacji ministra kultury dla poszczególnych środowisk mniejszości narodowych zależy od ich aktywności, a nie liczebności˝. Trzeba jednak mocno podkreślić, że wielekroć aktywności jest pochodną otrzymywanych kwot dotacji. W ten sposób mamy do czynienia nie tyle z odpowiedzią na stan faktyczny, co z kreowaniem pewnej nowej rzeczywistości. Co więcej, dotacje stanowią poważną część deklarowanych kosztów poszczególnych zadań wykonywanych przez organizacje mniejszościowe, a orientacyjna sumaryczna kwota dotacji na działalność mniejszości narodowych jest znana, dlatego z góry wiadomo, jaki zakres aktywności można rozwinąć. Swoją drogą ciekawe jest, czy w odniesieniu do mniejszościowych organizacji społeczno-kulturalnych też stosowane jest kryterium aktywności z pominięciem kryterium członkostwa.

   Nawiasem pisząc, pańskie ˝serdeczne przeprosiny˝ za opóźnioną odpowiedź na pismo prezesów Związku Polskiego Spisza, Towarzystwa Przyjaciół Orawy i Związku Podhalan z 13 października ubiegłego roku są o tyle niestosowne, że zainteresowani właściwej odpowiedzi do dzisiaj nie otrzymali. Nie można jako odpowiedzi na ich szczegółowe wystąpienie traktować udzielonej mi odpowiedzi na zapytanie poselskie z 3 lutego br. Jednocześnie zapewnienie o ˝złożoności problemów˝ i ˝konieczności dodatkowych konsultacji˝ jest gołosłowne, gdyż rzeczona odpowiedź nigdy do nich nie nadeszła, zaś odpowiedź na moje zapytanie była skrótowa i szablonowa.

   W konkluzji proszę o odpowiedź na zadane w tekście pytania oraz na pytanie zasadnicze, czy wyniki Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań wpłynie na zmianę dotychczasowej polityki mniejszościowej Ministerstwa Kultury.

   Łączę wyrazy szacunku

   Poseł Artur Zawisza

   Warszawa, dnia 30 lipca 2004 r.