Debaty sejmoweIV Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie dalszego funkcjonowania Zamku Lubomirskich w Wiśniczu

   Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na interpelację poseł Zofii Krasickiej-Domki w sprawie: ˝Kiedy i w jaki sposób zostaną rozstrzygnięte kwestie przedstawione w interpelacji w sprawie zamku w Starym Wiśniczu?˝, uprzejmie proszę pana marszałka o przyjęcie następujących wyjaśnień opracowanych na podstawie dokumentacji będącej w posiadaniu Ministerstwa Kultury i wyjaśnień udzielonych przez wojewodę małopolskiego.

   1. W kwestii uregulowania sprawy własności nieruchomości wchodzących w skład kompleksu zamkowego w Starym Wiśniczu.

   Zgodnie z zapisem w księdze wieczystej pod nr Lwh 390 Stary Wiśnicz - nieruchomość oznaczona jako działka nr 1315 o pow. 7,89 ha i działka nr 1317 o pow. 0,40 ha - stanowi własność Hieronima ks. Lubomirskiego w 2/22 cz. i Zjednoczenia Rodowego Lubomirskich w 20/22 cz.

   Po wojnie nieruchomość ta została przejęta przez państwo, jako nieruchomość porzucona, i od tego czasu znajdowała się we władaniu różnych państwowych jednostek organizacyjnych podległych ministrowi kultury i sztuki aż do dnia 22 czerwca 1999 r., gdy jednostka organizacyjna pn. Zarząd Odbudowy Zamku w Wiśniczu, mająca we władaniu tę nieruchomość, została przejęta przez woj. małopolskie na podstawie rozporządzenia prezesa Rady Ministrów z dnia 25 listopada 1998 r. w sprawie określenia wykazu instytucji i jednostek organizacyjnych podległych lub podporządkowanych właściwym ministrom i centralnym organom administracji rządowej, wojewodom i innym terenowym organom administracji rządowej albo przez nich nadzorowanych, przekazywanych określonym jednostkom samorządu terytorialnego (DzU nr 147, poz. 965, DzU nr 165, poz. 1203 i DzU z 1999 r. nr 52, poz. 533).

   Z uwagi na to, iż Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego, występując do wojewody małopolskiego z wnioskiem o wydanie decyzji potwierdzającej przejęcie mienia w trybie art. 60 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (DzU nr 133, poz. 872, z późn. zm.), nie mógł przedstawić dokumentu potwierdzającego, że nieruchomość ta stanowi własność skarbu państwa, rozpoznanie tego wniosku zostało zawieszone do czasu uregulowania stanu prawnego nieruchomości. Taki stan prawny utrzymuje się do dzisiaj.

   Pragnę poinformować, iż w przeszłości zarówno minister kultury i sztuki, jak i wojewoda tarnowski podejmowali kroki prawne w celu uregulowania sprawy własności zamku w Starym Wiśniczu i przejęcia tej nieruchomości na własność skarbu państwa. I tak w 1987 r. dyrektor Wydziału Kultury i Sztuki Urzędu Wojewódzkiego w Tarnowie w imieniu skarbu państwa wystąpił do Sądu Rejonowego w Bochni z pozwem przeciwko Zjednoczeniu Rodowemu Lubomirskich o stwierdzenie nabycia przez skarb państwa, na podstawie art. 34 ust. 1 dekretu z dnia 8.03.1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich (DzU nr 13, poz. 87, z późn. zm.), prawa własności nieruchomości położonej w Starym Wiśniczu. Równocześnie w pozwie wniesiono o ustanowienie kuratora dla nieznanych z miejsca pobytu członków Zjednoczenia Rodowego Lubomirskich. Po uchyleniu orzeczenia Sądu Rejonowego w Bochni sprawa została przekazana do rozpatrzenia Sądowi Wojewódzkiemu w Tarnowie.

   Mimo ustanowienia dla Zjednoczenia Rodowego Lubomirskich i Hieronima ks. Lubomirskiego kuratora, Sąd Wojewódzki w Tarnowie przyjął ostatecznie stanowisko, że to na powodzie spoczywa obowiązek wskazania strony pozwanej i w związku z tym zobowiązał powoda do przedstawienia w ciągu tygodnia imion, nazwisk i adresów wszystkich członków Zjednoczenia Rodowego Lubomirskich względnie ich następców prawnych. Ponieważ powód nie mógł uczynić zadość żądaniu sądu, wniósł o zawieszenie postępowania. Sąd zawiesił z dniem 21 lipca 1989 r. postępowanie w tej sprawie.

   W 1996 r. minister kultury i sztuki wystąpił do Sądu Rejonowego w Bochni z wnioskiem o stwierdzenie, że skarb państwa jako posiadacz samoistny w złej wierze nabył przez zasiedzenie z dniem 31 grudnia 1965 r. własność nieruchomości położonej w Starym Wiśniczu wraz z zamkiem. Jednak postanowieniem tego sądu z dnia 4 lipca 1996 r. wniosek został odrzucony (sygn. akt I Ns 161/96). Po uchyleniu tego postanowienia przez Sąd Wojewódzki w Tarnowie i ponownym przekazaniu sprawy do Sądu Rejonowego w Bochni sąd ten postanowieniem z dnia 12 listopada 1997 r. zawiesił ponownie postępowanie, gdyż powziął informację, iż przed Sądem Wojewódzkim w Krakowie toczy się sprawa o wykreślenie z rejestru stowarzyszeń Zjednoczenia Rodowego Lubomirskich, które jest współwłaścicielem nieruchomości, zgodnie z zapisem w księdze wieczystej.

   Z przedstawionego powyżej stanu faktycznego i prawnego wynika, iż skarb państwa nie był w stanie podjąć skutecznych kroków prawnych, aby uzyskać prawo własności do ww. nieruchomości, gdyż nie została rozstrzygnięta sprawa umocowania prawnego byłych właścicieli ujawnionych w księdze wieczystej. Z uwagi na upływ czasu oba postępowania z mocy prawa zostały umorzone.

   Z informacji uzyskanej ostatnio z Urzędu Marszałkowskiego Województwa Małopolskiego wynika, że Sąd Rejonowy w Krakowie, IX Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego, postanowieniem z dnia 20.12.2001 r. wpisał do Krajowego Rejestru Sądowego stowarzyszenie pod nazwą Zjednoczenie Rodowe Lubomirskich, tym samym przywrócone zostało temu stowarzyszeniu prawo do wykonywania czynności prawnych i dochodzenia praw z tytułu własności do nieruchomości w Starym Wiśniczu.

   W zaistniałej obecnie sytuacji wojewoda małopolski reprezentujący skarb państwa winien rozważyć, czy istnieją podstawy prawne do ustanowienia własności skarbu państwa na tej nieruchomości, czy należy wystąpić z powództwem przeciw Zjednoczeniu Rodowemu Lubomirskich o zwrot poniesionych przez skarb państwa nakładów na odbudowę budowli wchodzących w skład zamku w Starym Wiśniczu w okresie od roku 1945 do chwili obecnej.

   2. W kwestii obliczenia oraz cesji na rzecz woj. małopolskiego wierzytelności skarbu państwa z tytułu nakładów poczynionych na remont i konserwację Zamku Lubomirskich w Starym Wiśniczu.

   Odnosząc się do problemu ustalenia nakładów poczynionych przez skarb państwa w latach 1949-1999 na odbudowę i remonty oraz konserwację Zamku w Starym Wiśniczu, uprzejmie informuję pana marszałka, iż nieznane mi są uzgodnienia, z których wynikałoby, że Ministerstwo Kultury wspólnie z Ministerstwem Skarbu Państwa dokona obliczenia wysokości środków finansowych przekazanych przez skarb państwa na odbudowę Zamku w Starym Wiśniczu.

   W chwili obecnej ustalone zostały pod nadzorem Urzędu Marszałkowskiego nakłady poniesione przez skarb państwa w latach 1974-1999. Nakłady te zostały wyliczone na podstawie dokumentacji posiadanej przez były Zarząd Odbudowy Zamku w Wiśniczu.

   Natomiast ustalenie wysokości nakładów poczynionych do roku 1973 przez skarb państwa nastręcza poważne trudności z uwagi na brak dokumentów z lat minionych. Ustalenie ich wysokości możliwe jest na podstawie oszacowania przez biegłych rzeczoznawców. Jednak wiąże się to z koniecznością poniesienia dodatkowych, znacznych kosztów. Gdyby wojewoda wystąpił z wnioskiem o dokonanie wpisu zabezpieczenia na hipotece nieruchomości Zamku w Starym Wiśniczu, to wykonanie oszacowania stanie się konieczne.

   3. W kwestii uregulowania należności Zarządu Odbudowy Zamku w Wiśniczu za połowę 1999 r. (do dnia przejęcia przez województwa, tj. do 22 czerwca 1999 r.).

   Odnosząc się do tej kwestii, pragnę poinformować, że minister kultury i sztuki w 1998 r. planował przekazanie podległej mu jednostki pn. Zarząd Odbudowy Zamku w Wiśniczu marszałkowi woj. małopolskiego i dlatego w swojej części budżetu państwa na 1999 r. nie planował środków na działalność tej jednostki.

   Minister kultury i sztuki zgłosił ministrowi finansów konieczność uwzględnienia wydatków tej jednostki w budżecie woj. małopolskiego. Instytucja kultury pod nazwą Zarząd Odbudowy Zamku w Wiśniczu, figurująca do końca 1998 r. w rejestrze instytucji kultury prowadzonym przez ministra kultury i sztuki, zgodnie z art. 145 ust. 3 ustawy kompetencyjnej z dniem 1 stycznia 1999 r., powinna była przejść do samorządu województwa.

   Na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną przejęcie przez samorząd instytucji określonych w ustawie kompetencyjnej następowało z mocy prawa. Z przyczyn nieznanych Ministerstwu Kultury samorząd woj. małopolskiego nie uznał tej podstawy prawnej i nie przejął przedmiotowej instytucji z dniem 1 stycznia 1999 r., mimo przekazania przez Ministerstwo Finansów środków na jej prowadzenie. Fakt przekazania środków potwierdza pismo Ministerstwa Finansów z dnia 8 kwietnia 1999 r. znak FS9-453-41/99, w którym poinformowano ministra kultury i sztuki o uwzględnieniu w kalkulacyjnych wydatkach budżetu samorządu woj. małopolskiego na rok 1999 środków na prowadzenie Zarządu Odbudowy Zamku w Wiśniczu.

   Wobec zaistniałych trudności instytucja kultury Zarząd Odbudowy Zamku w Wiśniczu została umieszczona w załączniku nr 1 do rozporządzenia prezesa Rady Ministrów z dnia 2 czerwca 1999 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie określenia wykazu instytucji i jednostek organizacyjnych podległych lub podporządkowanych właściwym ministrom i centralnym organom administracji rządowej, wojewodom i innym terenowym organom administracji rządowej albo przez nich nadzorowanych, przekazywanych określonym jednostkom samorządu terytorialnego, a przejęcie instytucji nastąpiło 22 czerwca 1999 r.˝

   Podnoszony w interpelacji problem uregulowania przez Ministerstwo Kultury należności w wysokości 127 045 zł z tytułu działalności Zarządu Odbudowy Zamku w Wiśniczu, w I półroczu 1999 r. mimo twierdzenia pani poseł, nie znajduje potwierdzenia w wyrokach sądowych znajdujących się w posiadaniu Ministerstwa Kultury. W spornym okresie Ministerstwo Kultury uczestniczyło w dwóch postępowaniach sądowych, tj.:

   - z pozwu dyrektora Zarządu Odbudowy Zamku R. Błachuta i jego pracowników przeciwko Ministerstwu Kultury i Sztuki o zapłatę kwoty 62 127,78 zł z tytułu zaległych wynagrodzeń. Sąd Rejonowy w Krakowie wyrokiem z dnia 10 kwietnia 2000 r. oddalił żądania pozwu w całości, a zaległe kwoty zasądził od Zarządu Odbudowy Zamku w Wiśniczu jako pracodawcy powodów,

   - z pozwu Międzywojewódzkiej Usługowej Spółdzielni Inwalidów w Krakowie przeciwko Ministerstwu Kultury i Dziedzictwa Narodowego o zapłatę kwoty 38 790 zł z tytułu dozoru zewnętrznego i obchodowego Zamku w Wiśniczu. Sąd Rejonowy w Krakowie wyrokiem z dnia 30.04.2001 r. zasądził kwotę 29 935 zł wraz z odsetkami jako roszczenie od Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Sąd Apelacyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 11.10.2001 r. utrzymał ww. wyrok w mocy. W związku z uprawomocnieniem się wyroku Ministerstwo Kultury dokona zapłaty wraz z ustawowymi odsetkami na rzecz Międzywojewódzkiej Usługowej Spółdzielni Inwalidów w Krakowie.

   Kończąc, pragnę jeszcze raz podkreślić, iż problem uregulowania własności nieruchomości położonej w Wiśniczu wraz z zamkiem oraz innymi budowlami jest trudny do rozwiązania i wymaga nowego spojrzenia na tę sprawę, wobec uzyskania przez Zjednoczenie Rodowe Lubomirskich wpisu do rejestru stowarzyszeń.

   Ponieważ znany jest podmiot, wobec którego skarb państwa może występować z roszczeniami, wojewoda małopolski, reprezentując interesy skarbu państwa, powinien w najbliższym czasie podjąć kroki prawne w celu ustalenia, czyje mienie stanowiła rzeczona nieruchomość przed 1 stycznia 1999 r., bądź też dokonania zabezpieczenia na jej hipotece roszczeń skarbu państwa. Z uwagi na złożoność materii prawnej podlegającej rozpatrzeniu przez sądy sprawy te mogą trwać nawet kilka lat.

   Z wyrazami szacunku

   Minister

   Andrzej Celiński

   Warszawa, dnia 22 lutego 2002 r.