Debaty sejmoweIV Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie nieprawidłowości w funkcjonowaniu zakładów pracy chronionej

   Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na interpelację pana Stanisława Steca - posła na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej - w sprawie nieprawidłowości w funkcjonowaniu zakładów pracy chronionej, skierowaną do ministra finansów pismem z dnia 8 listopada 2001 r., znak: SPS-0202-32/01, i przekazaną do załatwienia według właściwości ministrowi pracy i polityki społecznej pismem z dnia 15 listopada 2001 r., znak: PP1-811/1793/2001/LJ, pragnę wyjaśnić, że zgodnie z art. 28 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (DzU nr 123, poz. 776, z późn. zm.) pracodawca prowadzący działalność gospodarczą uzyskuje status pracodawcy prowadzącego zakład pracy chronionej, jeżeli wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych wynosi co najmniej 40%, w tym co najmniej 10% ogółu zatrudnionych stanowią osoby zaliczone do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, albo co najmniej 30% niewidomych lub psychicznie chorych albo upośledzonych umysłowo zaliczonych do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Decyzję w sprawie przyznawania statusu zakładu pracy chronionej zgodnie z art. 30 ww. ustawy od roku 2000 wydaje wojewoda. Prowadzący zakład pracy chronionej jest obowiązany, zgodnie z ust. 4 tego artykułu, poinformować wojewodę o każdej zmianie dotyczącej spełniania warunków i realizacji obowiązków określonych w art. 28 i 33 ust. 1 i 3 ustawy o rehabilitacji. Ponadto pracodawcy zobowiązani są do przekazywania wojewodzie informacji półrocznej dotyczącej spełniania tych warunków, w tym także warunku dotyczącego wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych.

   W przypadku powzięcia informacji o występujących nieprawidłowościach w zakładzie pracy chronionej wojewoda wszczyna postępowanie wyjaśniające i pracodawca musi przedstawić w terminie 14 dni dokumenty potwierdzające spełnianie warunków określonych w art. 28 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. Gdy z dokumentacji wynika, iż na przykład nie posiada wymaganego w tym zakresie wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych, wojewoda wydaje decyzję stwierdzającą utratę statusu zakładu pracy chronionej.

   Od 1998 r. zostały zmienione przepisy dotyczące przyznawania statusu pracodawcy prowadzącego zakład pracy chronionej. Obecnie status przyznawany jest na czas określony, tj. na trzy lata. W związku z tym pracodawcy co trzy lata muszą - jeśli chcą posiadać status zakładu pracy chronionej - przedstawiać pełną dokumentację potwierdzającą spełnianie warunków ustawowych, w tym odnośnie do stanu i struktury zatrudnienia osób niepełnosprawnych, oraz aktualne postanowienie Państwowej Inspekcji Pracy.

   Prawidłowość wywiązywania się pracodawcy w zakładach pracy chronionej z zobowiązań pracowniczych wynikających ze stosunku pracy kontroluje Państwowa Inspekcja Pracy. Na bieżąco prowadzona jest współpraca pełnomocnika rządu do spraw osób niepełnosprawnych z Państwową Inspekcją Pracy w sprawach związanych z przestrzeganiem przepisów prawa pracy przy zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, w szczególności w sprawach bezpieczeństwa i higieny pracy, czasu pracy, terminowości wypłat wynagrodzeń. W ramach tej współpracy pełnomocnik corocznie przedstawia głównemu inspektorowi pracy propozycje tematów kontroli w zakładach pracy chronionej. Na 2002 r. przewiduje się zgłoszenie objęciem kontroli m.in. zagadnień dotyczących przestrzegania przez pracodawców prowadzących zakłady pracy chronionej przepisów w zakresie zatrudniania osób niepełnosprawnych zgodnie ze wskazaniami organów orzekających, technicznego bezpieczeństwa pracy, norm czasu pracy, a także analizowanie imiennych list pracowników w poszczególnych zakładach pracy chronionej, celem eliminowania zjawiska zatrudniania tego samego pracownika u kilku pracodawców równocześnie.

   Obowiązujące od 2000 r. zmiany w przepisach o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym, dotyczące zwrotu podatku VAT dla pracodawców prowadzących zakłady pracy chronionej, przyczyniły się do wykrywania przez urzędy skarbowe nieprawidłowości występujących w sferze zatrudnienia. Urząd dokonuje wnikliwej kontroli przed zwrotem VAT, uzależniając wysokość zwracanej kwoty m.in. od liczby zatrudnionych osób niepełnosprawnych. Kontrole te wykrywają przypadki fikcyjnego zatrudnienia.

   Informując o powyższym, pragnę zapewnić, że każdy sygnał zgłaszany przez urzędy kontroli skarbowej, Państwową Inspekcję Pracy, a także przez pracowników zakładów pracy chronionej - jest sprawdzany i podejmowane są działania eliminujące nieprawidłowości i złe praktyki.

   Nierzetelność pracodawców i pracowników niepełnosprawnych, prowadząca do nieprawidłowości i osiągania przez pracodawców nienależnych korzyści ze środków budżetowych, stanowi jedną z podstawowych przesłanej do zmiany obowiązującego systemu wsparcia dla zakładów pracy chronionej.

   Prace nad zmianą rozwiązań zostały rozpoczęte, a ich konstrukcja zmierza m.in. do ˝uszczelnienia˝ systemu i eliminacji fikcyjnego zatrudnienia.

   Z poważaniem

   Sekretarz stanu

   Jolanta Banach

   Warszawa, dnia 3 grudnia 2001 r.