Debaty sejmoweIV Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie naruszania prawa w procesie prywatyzacji Zakładów Mięsnych ˝Łmeat-Łuków˝ SA

   Szanowny Panie Marszałku! W związku z przekazaną przy piśmie, znak SPS-0202-6128/01, z dnia 27.03.2001 r. interpelacją posła Mieczysława Szczygła dotyczącą procedury prywatyzacyjnej spółki Zakłady Mięsne ˝Łmeat-Łuków˝ SA pragnę przedstawić następujące stanowisko.

   W dniu 3.01.2001 r. w dzienniku ˝Rzeczpospolita˝ ukazało się ogłoszenie ministra skarbu państwa zapraszające do rokowań w sprawie nabycia należących do skarbu państwa akcji spółki Zakłady Mięsne ˝Łmeat-Luków˝ SA z siedzibą w Łukowie.

   Opublikowane ogłoszenie zawierało błędy, wobec czego niezwłocznie jeszcze w dniu 3 stycznia 2001 r. - MSP zwróciło się o zamieszczenie przez dziennik ˝Rzeczpospolita˝ (na koszt ˝Rzeczpospolitej˝) sprostowania dotyczącego terminu udzielenia odpowiedzi na złożone oferty (14 lutego 2001 r. zamiast 1 lutego 2001 r.) oraz danych dotyczących doradcy MSP przy prywatyzacji ww. spółki.

   Sprostowanie to ukazało się w dniu 5 stycznia 2001 r. Równocześnie (w dniu 3 stycznia 2001 r.) o fakcie opublikowania ogłoszenia zawierającego błędy poinformowany został doradca MSP, dzięki czemu już w dniu ukazania się ww. ogłoszenia wszystkim zainteresowanym, w szczególności odbierającym ˝Memorandum Informacyjne˝, udzielane były na bieżąco wyjaśnienia w zakresie prawidłowych terminów procedury prywatyzacyjnej (udostępniane potencjalnym oferentom ˝Memorandum informacyjne˝ zawierało prawidłowe informacje o terminach).

   Wszyscy oferenci odebrali ˝Memorandum Informacyjne˝, dlatego też uznać należy, że zostali oni w należyty sposób powiadomieni o prawidłowych terminach.

   Ponieważ ww. sprostowanie zostało opublikowane niezwłocznie i w tym samym trybie co pierwotne ogłoszenie, jak również biorąc pod uwagę działania podjęte zarówno przez MSP, jak i doradcę, w opinii MSP nie było faktycznych możliwości (przed odebraniem ˝Memorandum Informacyjnego˝ krąg potencjalnie zainteresowanych był nieokreślony) ani potrzeby odrębnego indywidualnego informowania o sprostowaniu terminu na rozpatrzenie ofert wstępnych (wszyscy, którzy odebrali ˝Memorandum Informacyjne˝, byli należycie poinformowani).

   Przedstawiciel konsorcjum Grupa Branżowa Łuków odebrał ˝Memorandum Informacyjne˝ dopiero w dniu 11 stycznia 2001 r., a więc niemal tydzień po ukazaniu się ww. sprostowania. Stąd też powoływanie się na błędy opublikowanego pierwotnie tekstu ogłoszenia nie można uznać za argument merytoryczny, zwłaszcza iż w podstawowym dokumencie formułującym szczegółową procedurę prywatyzacyjną - w ˝Memorandum Informacyjnym˝ w pkt. 2.6 zawarto precyzyjną informację, iż lista podmiotów dopuszczonych do rokowań ustalona zostanie w terminie nie dłuższym niż 2 tygodnie od dnia, w którym upłynie termin na składanie odpowiedzi na publiczne zaproszenie do rokowań. Ponadto zastrzeżono, iż dopiero po ustaleniu listy podmiotów dopuszczonych do rokowań podmioty biorące udział w postępowaniu zostaną niezwłocznie pisemnie poinformowane o wynikach rozpatrzenia ofert wstępnych.

   Szczegółowa procedura prywatyzacyjna zawarta w ˝Memorandum Informacyjnym˝, w porównaniu z tekstem ogłoszenia prasowego, odmiennie traktuje 14-dniowy termin - jest on przeznaczony na podjęcie decyzji przez MSP. Dopiero później, po upływie ww. terminu, MSP ma niezwłocznie dokonać zawiadomienia oferentów o wyniku rozpatrzenia ofert wstępnych. Oznacza to w praktyce zmianę - przedłużenie - terminów w stosunku do tekstu ogłoszenia.

   Z powyższego wynika, iż informacje zawarte w ˝Memorandum Informacyjnym˝ modyfikują, uszczegóławiają niektóre elementy (np. terminy) zawarte w ogłoszeniu, które z natury rzeczy jest jedynie ogólną i wstępną informacją odsyłającą do ˝Memorandum Informacyjnego˝.

   Zawarta w ˝Memorandum Informacyjnym˝ informacja o ww. zmianie procedury (w stosunku do ogłoszenia) dotarła do adresata po ukazaniu się ogłoszenia, a przed upływem zawartego w nim terminu na powiadomienie oferentów. Dlatego też nie można się tutaj dopatrywać naruszenia ze strony MSP procedury prywatyzacyjnej.

   Wbrew twierdzeniom pełnomocnika konsorcjum Grupa Branżowa Łuków, rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 lipca 1997 r. w sprawie szczegółowego trybu zbywania akcji skarbu państwa, zasad finansowania zbycia akcji oraz formy zapłaty za te akcje (DzU nr 95, poz. 578, z późn. zm.), w szczególności w § 5 ust. 2 rozporządzenia, nie wymaga powiadomienia oferentów o przedłużeniu terminu na powiadomienie o sposobie rozpatrzenia ofert przed jego upływem.

   Uważna lektura tego przepisu wskazuje, iż zaproszenie do rokowań powinno zawierać zastrzeżenie, że zapraszający do rokowań ma prawo przedłużenia terminu do składania odpowiedzi na zaproszenie do rokowań przed upływem terminu przeznaczonego na poinformowanie oferentów o sposobie rozpatrzenia ofert, które stanowią odpowiedź na ww. zaproszenie do rokowań. Oznacza to, iż do momentu upływu zawartego w ogłoszeniu terminu na powiadomienie oferentów o sposobie rozpatrzenia ich ofert zapraszający - minister skarbu państwa - może swobodnie przedłużyć termin na składanie ofert.

   Przepisy ww. rozporządzenia nie zawierają żadnych szczególnych wymagań dotyczących zmiany terminu powiadomienia oferentów o sposobie rozpatrzenia ich ofert.

   Ponadto należy zauważyć, iż w pkt. 2.11 ˝Memorandum Informacyjnym˝ zastrzeżono, iż minister skarbu państwa może wprowadzić do procedury prywatyzacyjnej dowolne zmiany, zaś w pkt. 2.6 tego dokumentu, w zdaniu ostatnim, wyraźnie wskazuje się na możliwość przedłużenia terminu na rozpatrzenie złożonych ofert (przy czym ˝Memorandum Informacyjne˝ nie wprowadza tutaj szczegółowych wymagań, w szczególności dotyczących terminów czy też formy).

   Fakt, iż informacja o przedłużeniu do dnia 28 lutego 2001 r. terminu na rozpatrzenie ofert dotarła do pełnomocnika konsorcjum Grupa Branżowa Łuków na 1 dzień po terminie wskazanym w ogłoszeniu prasowym (tj. w dniu 15.02.01 r.), zwłaszcza w kontekście odpowiednich unormowań zawartych w ˝Memorandum Informacyjnym˝ (zgodnie z którymi informacja ma zostać przekazana niezwłocznie po upływie wskazanym w ogłoszeniu terminu, tj. po dniu 14 lutego 2001 r.) nie może stanowić przesłanki pozwalającej na stwierdzenie, iż z tego powodu doszło do rażącego naruszenia prawa ze strony MSP, tym bardziej iż w dniu 14 lutego 2001 r. podjęto próbę przekazania fax-em pełnomocnikowi konsorcjum Grupa Branżowa Łuków stosownej informacji.

   Należy również podnieść brak ujemnego interesu po stronie konsorcjum Grupa Branżowa Łuków w związku z wystąpieniem niezwłocznego opóźnienia wobec terminu zawartego w ogłoszeniu prasowym.

   Podobnie jest w przypadku zarzutu o nieterminowe powiadomienie o odrzuceniu oferty. W dniu 28 lutego 2001 r. pełnomocnik konsorcjum Grupa Branżowa Łuków został powiadomiony o przedłużeniu do dnia 7 marca 2001 r. terminu na ustalenie listy podmiotów dopuszczonych do badania spółki. Z treści zawiadomienia jasno wynika, iż wskazany w ww. zawiadomieniu termin nie dotyczy zawiadomienia oferentów, ale podjęcia przez MSP decyzji co do dalszych losów ofert. Zgodnie z procedurą zawartą w ˝Memorandum Informacyjnym˝ oferenci mieli być powiadomieni niezwłocznie po upłynięciu tego terminu.

   Powiadomienie w dniu następnym (tj. 8.03.01 r.) o podjętej decyzji bezsprzecznie wypełnia warunek ˝niezwłoczności powiadomienia˝ zawarty w ˝Memorandum Informacyjnym˝.

   Dlatego też w opinii MSP należy jednoznacznie stwierdzić, iż zarzut naruszenia procedury i rażącego naruszenia prawa nie znajduje uzasadnienia w faktach.

   Ponadto należy podkreślić, iż MSP dołożyło należytej staranności, aby, zgodnie z procedurą, oferenci zostali niezwłocznie powiadomieni o okolicznościach wiążących się z rozpatrywaniem ofert wstępnych.

   Wszyscy oferenci byli powiadamiani w dwojaki sposób - pocztą i faksem. Ta druga forma umożliwia przekazanie oferentom informacji bez zbędnej zwłoki, gdyż droga pocztowa nie zapewnia powiadomienia dostatecznie pewnego pod względem jego szybkości.

   Forma ta jest powszechnie przyjęta w obrocie gospodarczym. Jednakże w przeciwieństwie do pozostałych ofert, oferta wstępna konsorcjum Grupa Branżowa Łuków nie zawierała, oprócz adresu dla korespondencji, żadnej informacji dotyczącej numeru faksu, pod który należy kierować korespondencję. W opinii MSP rozwiązanie takie świadczy o niedostatecznej staranności przy sporządzaniu i wysyłaniu oferty. Poprzestanie na powiadomieniu wyłącznie drogą pocztową w praktyce uniemożliwiałoby dojście informacji w rozsądnym terminie do adresata.

   Zasada równego traktowania wszystkich oferentów skłoniła nas do podjęcia próby przesłania przedstawicielowi konsorcjum Grupa Branżowa Łuków powiadomień również faksem. W przeciwnym przypadku pozostali oferenci byliby powiadamiani znacznie wcześniej.

   Procedura prywatyzacyjna nie przewiduje obowiązku szczegółowego wyjaśniania oferentom przyczyn odrzucenia ich ofert. Procedura rozpatrywania ofert w toku prywatyzacji podlega wyłącznie powszechnie obowiązującym przepisom prawa normującym zasady zawierania umów.

   Nie mają tutaj zastosowania żadne ograniczenia wynikające z przepisów ustawy o zamówieniach publicznych czy też Kodeksu postępowania administracyjnego. Stąd też od decyzji ministra skarbu państwa, występującego w roli sprzedającego akcje, dotyczącej sposobu rozpatrzenia ofert wstępnych, nie przysługują oferentom żadne środki odwoławcze. Z tego właśnie powodu nie istnieje potrzeba ani obowiązek wskazywania w piśmie informującym o niezaakceptowaniu oferty szczegółowych informacji wyjaśniających przesłanki, jakimi minister skarbu państwa kierował się przy podejmowaniu decyzji o odrzuceniu oferty.

   Zgodnie z procedurą prywatyzacyjną MSP ma możliwość zasięgnięcia dodatkowych wyjaśnień przez oferentów. MSP skorzystało z tej możliwości - w dniu 15 lutego 2001 r. pełnomocnik konsorcjum Grupa Branżowa Łuków udzielił doradcy MSP dodatkowych informacji dotyczących szczegółowych rozwiązań zawartych w ofercie wstępnej konsorcjum Grupa Branżowa Łuków. Zostały one uznane za wystarczające.

   Decyzja o uznaniu tejże oferty za niespełniającą warunków formalnych została podjęta po dokładnym i wszechstronnym rozważeniu wszystkich jej aspektów i została poprzedzona zasięgnięciem dodatkowych opinii Departamentu Prawnego MSP.

   W odpowiedzi na publiczne zaproszenie do rokowań w sprawie sprzedaży akcji spółki Zakłady Mięsne ˝Łmeat-Łuków˝ SA do MSP wpłynęło pięć ofert. Spośród pięciu oferentów podjęto decyzję o dopuszczeniu do dalszego etapu procesu prywatyzacji - badania spółki - jedynie trzech.

   Jedną z odrzuconych ofert była oferta złożona przez konsorcjum Grupa Branżowa Łuków, w skład której wchodzili m.in. pracownicy Zakładów Mięsnych w Łukowie, jak również rolnicy związani z tym zakładem. Przyczyną podjęcia takiej decyzji był fakt, iż oferta ta nie spełniała istotnego warunku postawionego przez ministra skarbu państwa.

   Zarówno w ogłoszeniu prasowym publicznego zaproszenia do rokowań, jak również w przekazanym każdemu z potencjalnych inwestorów dokumencie ˝Memorandum Informacyjne˝, zawierającym szczegółowe wymagania stawiane oferentom, jak również niezbędne informacje o spółce, podkreślono, iż zamiarem ministra skarbu państwa jest sprzedaż akcji w ilości nie mniejszej niż 10% i nie większej niż 70% kapitału zakładowego spółki, przy czym zastrzeżono wyraźnie, iż warunkiem progowym jest złożenie oferty na zakup pakietu akcji stanowiącego co najmniej 10% kapitału zakładowego spółki dla jednego nabywcy.

   Intencją takiego zapisu było zapewnienie spółce silnego inwestora strategicznego, sprawującego kontrolę nad spółką i zdolnego do uniesienia ciężaru niezbędnych nakładów inwestycyjnych oraz zapobieżenia nadmiernemu rozproszeniu akcjonariatu.

   Należy podkreślić, iż zapis ten jest również korzystny z punktu widzenia ochrony praw pracowników i rolników, którzy wyrazili zamiar inwestowania w prywatyzowaną spółkę. Nabycie indywidualne przez blisko 900 pracowników i rolników nawet większościowego pakietu akcji (max. do ok. 76% kapitału zakładowego - tj. 30% nabytych nieodpłatnie oraz ok. 46% odkupionych od skarbu państwa w procesie prywatyzacji), ze względu na dużą liczbę przyszłych akcjonariuszy, nie gwarantował im bowiem odpowiedniego do posiadanego łącznie pakietu akcji wpływu na sprawy spółki zwłaszcza jeżeli bierze się pod uwagę perspektywę utraty kontroli nad spółką w wyniku planowanego podwyższenia kapitału zakładowego, które w całości miało być objęte przez innych niż pracownicy i rolnicy inwestorów. Konsolidacja branżowych inwestorów indywidualnych i aktywny ich udział w życiu gospodarczym kraju jest w opinii MSP właściwym kierunkiem ewolucji akcjonariatu, na który składają się pracownicy oraz inne podmioty (np. rolnicy, kooperanci itp.) ściśle powiązane z podmiotami gospodarczymi. Dowodem potwierdzającym słuszność takiego założenia są sukcesy odnoszone przez Federację Farmerów Szwedzkich, która jest obecnie głównym akcjonariuszem jednej z największych grup kapitałowych branży mięsnej działających na polskim rynku.

   Konsorcjum Grupa Branżowa Łuków nie ma osobowości prawnej, stąd też poszczególne osoby uczestniczące w ww. konsorcjum nie mogły być uznane za jednego nabywcę. W takiej sytuacji należałoby przyjąć, że w ramach konsorcjum każdy z jego członków nabywa akcje w swoim imieniu i na swój rachunek.

   Stanowisko takie potwierdzili zresztą sami zainteresowani. Zgodnie bowiem z wyjaśnieniami złożonymi przez pełnomocnika konsorcjum Grupa Branżowa Łuków pana Leszka Spalińskiego oraz z treścią umowy konsorcjum każda ze stron tej umowy będzie zaciągała zobowiązania względem ministra skarbu państwa we własnym imieniu, natomiast w celu realizacji zakupu 100% sprzedawanych przez MSP akcji prywatyzowanej spółki, strony mają obowiązek jedynie ze sobą współdziałać i przedstawiać wspólne stanowisko.

   Strony zatem same określiły w umowie, że każda z nich będzie samodzielną stroną wobec MSP, a tym samym uznały, że nie są one jednym nabywcą. Każdy z pracowników i rolników wchodzących w skład konsorcjum zobowiązał się więc do kupna we własnym imieniu i na własną rzecz zaledwie niewielkiego ułamka procenta kapitału zakładowego spółki. Tymczasem każdy uczestnik konsorcjum nabywający akcje we własnym imieniu powinien, zgodnie z warunkami postawionymi przez ministra skarbu państwa, zagwarantować gotowość nabycia przez siebie co najmniej 10% sprzedawanych akcji.

   Dla MSP było jasne, iż żaden z pracowników nie jest w stanie indywidualnie sfinansować zakupu 10% akcji, dlatego też członkowie Pracowniczego Komitetu Prywatyzacyjnego, związkowcy, jak również występujący w imieniu pracowników prezes zarządu prywatyzowanej spółki, jako że nie zajmują się profesjonalnie obrotem gospodarczym w zakresie inwestycji kapitałowych, byli wielokrotnie informowani, iż wskazane byłoby zawiązanie przez pracowników i rolników spółki i za jej pośrednictwem złożenie oferty w procesie prywatyzacji.

   Pracownicy i rolnicy nie skorzystali z możliwości zawiązania spółki, która w ich imieniu, jako pojedynczy nabywca występowałyby w procesie prywatyzacji.

   Informacja o warunkach stawianych ofertom była powszechnie dostępna od dnia 3 stycznia 2001 r., tj. od dnia publikacji ogłoszenia w prasie, natomiast członkom konsorcjum Grupa Branżowa Łuków znana była co najmniej od dnia odebrania przez pana Leszka Spalińskiego ˝Memorandum informacyjnego˝, tj. od dnia 11 stycznia 2001 r.

   Niestety, oferta złożona przez konsorcjum, w skład którego wchodził Pracowniczy Komitet Prywatyzacyjny, nie została przygotowana w sposób, który umożliwiłby jej zaakceptowanie, a przepisy prawa nie pozwalają na specjalne traktowanie niektórych ofert w procesie prywatyzacji. Dlatego też konsorcjum Grupa Branżowa Łuków, w skład której wchodzili członkowie Pracowniczego Komitetu Pracowniczego, nie mogła zostać dopuszczona do dalszego etapu prywatyzacji.

   Należy przy tym szczególnie podkreślić, iż niezgodność oferty konsorcjum Grupa Branżowa Łuków z wymaganiami ˝Konsorcjum informacyjnego˝ ma charakter zasadniczy i nienaprawialny, tzn. nie jest możliwe jej uzupełnienie lub zmiana, która, nie naruszając integralności oferty, umożliwiałaby jej zaakceptowanie.

   Wszystkie podmioty zainteresowane udziałem w prywatyzacji tej spółki traktowane są na tych samych, równych zasadach i zgodnie z przepisami prawa. Pracownicy wystąpili w procesie prywatyzacji w charakterze inwestora. Wszyscy inwestorzy ponoszą ryzyko związane z koniecznością dołożenia należytej staranności przy sporządzaniu oferty. Staranność ta stanowić może wyznacznik późniejszej staranności inwestora w prowadzeniu spraw spółki. Podobnie jest z ryzykiem wiążącym się z możliwością zgłoszenia przez innego oferenta oferty korzystniejszej.

   Pragnę zapewnić, iż bez względu na osobę ewentualnego przyszłego inwestora priorytetem dla MSP jest konieczność bezwzględnego zagwarantowania, w procesie prywatyzacji, nie tylko dalszego istnienia, ale również pomyślnego rozwoju prywatyzowanej spółki.

   Spółka Zakłady Mięsne ˝Łmeat-Łuków˝ SA jest ostatnim dużym zakładem mięsnym pozostającym w 100% własnością skarbu państwa. Jest ona także jednym z nielicznych przedsiębiorstw branży mięsnej przynoszących zysk. Dlatego też prywatyzacja tej spółki nie jest podyktowana przymusem ekonomicznym, tzn. szybkim poszukiwaniem inwestora, który byłby gotów zasilić spółkę finansowo i ratować ją przed upadłością bądź likwidacją.

   Minister skarbu państwa pragnie znaleźć dla zakładów mięsnych w Łukowie silnego inwestora zdecydowanego inwestować w sam zakład, w rozwój jego sieci sprzedaży, jak również gotowego potwierdzić swoje intencje wobec prywatyzowanej spółki zgodą m.in. na odpowiednie postanowienia umowne zabezpieczone dotkliwymi karami umownymi.

   Oczekujemy, aby strategia rozwoju potencjalnego inwestora polegała na zwiększaniu produkcji i lokowaniu jej na nowo pozyskanych rynkach zbytu, tak w kraju jak i za granicą, nie zaś na ograniczaniu produkcji i zatrudnienia.

   Pragnę jednakże zaznaczyć, iż decyzja o odrzuceniu oferty wstępnej konsorcjum Grupa Branżowa Łuków nie zamyka pracownikom możliwości szerszego uczestnictwa w prywatyzacji ich zakładu pracy, gdyż w ramach uzgodnień przyszłego inwestora ze związkami zawodowymi (pakiet socjalny) obok gwarancji zatrudnienia może być zawarte postanowienie np. o odsprzedaży określonej puli akcji pracownikom i rolnikom, co niewątpliwie korzystnie wpłynęłoby na nastroje wśród pracowników, jak również zapewniałoby większy ich wpływ na sprawy spółki.

   Z poważaniem

   Podsekretarz stanu

   Krzysztof Hubert Łaszkiewicz

   Warszawa, dnia 12 kwietnia 2001 r.