Debaty sejmoweIV Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie trudnej sytuacji zakładów przerobu tytoniu i plantatorów z okręgu grudziądzkiego

   Szanowny Panie! W odpowiedzi na interpelację poselską zgłoszoną przez posła Zenona Kufla w sprawie sytuacji zakładów przerobu tytoniu i plantatorów z okręgu grudziądzkiego z upoważnienia ministra skarbu państwa do udzielenia odpowiedzi w porozumieniu z ministrem finansów poniżej przedstawiam wyjaśnienia na postawione w piśmie pytania.

   1. Odnośnie do problemów leżących w zakresie kompetencji ministra skarbu państwa:

   a) Prywatyzacja przedsiębiorstw wyrobów tytoniowych w Polsce została przeprowadzona na podstawie ustawy z dnia 13 lipca 1990 r. o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych. Proces prywatyzacji tych przedsiębiorstw przebiegał zgodnie z polityką określoną w rządowej strategii prywatyzacji sektora tytoniowego przyjętej przez KERM w dniu 31 stycznia 1995 r. oraz Radę Ministrów w dniu 12 maja 1995 r. Ministerstwo Skarbu Państwa, sprzedając akcje należące do skarbu państwa w spółkach branży tytoniowej, zabezpieczyło w pełni interes skarbu państwa, prywatyzowanych spółek i ich pracowników oraz plantatorów poprzez odpowiednie wpływy do budżetu, zobowiązania inwestycyjne oraz socjalne i plantatorskie. Przy każdej z umów sprzedaży akcji skarbu państwa w tych spółkach były podpisane pakiety socjalne i plantatorskie, na mocy których pracownicy otrzymali 3-letnie gwarancje zatrudnienia, mimo że w niektórych spółkach istniały przerosty zatrudnienia sięgające niejednokrotnie 40%, jak również otrzymali podwyżki uposażenia średnio o ok. 30%.

   Zabezpieczenie interesów plantatorów tytoniu zostało zapewnione poprzez nałożenie na kupujących następujących zobowiązań:

   - wymaganie zakupu polskiego tytoniu przez kolejnych 5 lat w ilości nie mniejszej niż 40-45% wagi przetworzonego tytoniu użytego przez spółkę w papierosach przez nią wyprodukowanych przeznaczonych do sprzedaży w Polsce,

   - obłożenie tego wymagania 100% karą umowną płatną na rzecz funduszu plantatorskiego,

   - utworzenie przez spółki tzw. funduszu plantatorskiego powstałego w oparciu o środki finansowe wpłacane przez co najmniej 5 kolejnych lat w kwocie stanowiącej równowartość 0,6% całkowitych kosztów poniesionych przez spółkę na zakupy tytoniu przetworzonego,

   - obłożenie tego wymagania 100% karą umowną płatną na rzecz skarbu państwa.

   Ponadto uprawnieni pracownicy i plantatorzy otrzymali bezpłatnie od skarbu państwa 30% akcji prywatyzowanych spółek. Z informacji posiadanych przez Ministerstwo Skarbu Państwa wynika, że inwestorzy wywiązują się z zobowiązań pozacenowych wynikających z umów sprzedaży.

   b) W wyniku przeprowadzonej w latach 1995-1997 prywatyzacji sektora tytoniowego skarb państwa zbył, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, większościowe pakiety akcji inwestorom zagranicznym.

   Obecnie skarb państwa jest właścicielem kilkuprocentowych pakietów akcji w spółkach tej branży, przy czym posiada tzw. złotą akcję uprzywilejowaną w następujący sposób zgody skarbu państwa wymaga podjęcie uchwały przez Walne Zgromadzenie w sprawie:

   - zmiany przedmiotu przedsiębiorstwa spółki,

   - zbycia lub wydzierżawienia całego przedsiębiorstwa spółki lub ustanowienia użytkowania na całym przedsiębiorstwie spółki,

   - połączenia lub dobrowolnego rozwiązania spółki, względnie ustanowienia likwidatorów oraz ustalenia procedury podziału aktywów spółki po jej likwidacji,

   - przekształcenia spółki w spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością.

   Uprzywilejowanie ˝złotej akcji˝ nie daje skarbowi państwa szczególnych praw w zakresie podejmowanych przez władze spółek decyzji dotyczących gospodarki spółki, w tym umów kontraktacyjnych i utrzymania limitu skupu surowca.

   2. Odnośnie do problemów leżących w zakresie kompetencji ministra finansów:

   a) Ustosunkowując się do zagadnienia dotyczącego uszczelnienia granic w celu ograniczenia przemytu papierosów do Polski, informuję, iż jest to główny kierunek działań, który ma na celu ograniczyć do minimum nielegalny przywóz papierosów, głównie zza wschodniej granicy. Za podstawowe kierunki tych działań w najbliższym czasie przyjęto:

   - zintensyfikowanie i zaostrzenie kontroli celnej na granicy wschodniej wyraźnie odczuwalne przez potencjalnych przemytników i skutecznie zniechęcające do nielegalnego przywozu towarów przy zwiększonym udziale służb celnych oraz innych służb dysponujących dostatecznym wyposażeniem technicznym w sprzęt kontrolny; nasilenie kontroli celnej (szczegółowe kontrole) towarów przewożonych koleją i autobusami; dokonywanie kontroli na granicy w oparciu o szerszą wymianę informacji między służbami wewnątrz kraju i odpowiednimi służbami państw sąsiednich,

   - zwiększenie efektywności współpracy służb celnych w realizacji zadań kontrolnych z organami Policji, Straży Granicznej, Inspekcji Celnej i urzędami kontroli skarbowej przy wsparciu systemu informatycznego zapewniającego szybki przepływ informacji; intensyfikacja współpracy z organami uprawnionymi do podejmowania działań operacyjno-rozpoznawczych (tj. Policji, Straży Granicznej, Inspekcji Celnej i wywiadu skarbowego, zwłaszcza w zwalczaniu zorganizowanych form przestępczości w zakresie obrotu towarowego z zagranicą, w tym powołanie tzw. grup zadaniowych w rejonach o największym zagrożeniu przemytem); zwiększenie efektywności w zakresie kontroli obowiązku oznaczania wyrobów akcyzowych znakami akcyzy,

   - kontynuowanie systematycznych kontroli wykonywanych przez urzędy kontroli skarbowej targowisk i bazarów położonych głównie w województwach przygranicznych i w obrębie dużych aglomeracji miejskich,

   - zwiększenie znaczenia motywacyjnego systemu wynagradzania funkcjonariuszy celnych za wyniki ich pracy zdecydowanie mobilizującego do ujawniania przemytu i premiującego takie postawy,

   - nasilony system kontroli wewnętrznej i wprowadzenie dotkliwych kar dyscyplinarnych, nawet w przypadkach uzasadnionego podejrzenia czerpania korzyści przez funkcjonariusza celnego z tytułu powiązań korupcyjnych. Wprowadzanie rozwiązań organizacyjnych eliminujących podczas kontroli celnej możliwość wystąpienia sytuacji i zachowań potencjalnie zagrożonych korupcją bądź ułatwiających zastraszanie funkcjonariuszy celnych.

   Ponadto znaczna poprawa sytuacji w omawianym zakresie nastąpi w związku z wypełnianiem jednego z głównych zadań decydujących o przyjęciu Polski do Unii Europejskiej, jakim jest zapewnienie stosowania przez administrację celną przepisów prawnych w sposób jednolity i zgodny ze standardami UE. Wiąże się z tym przygotowanie do funkcjonowania na przyszłej granicy zewnętrznej UE (m.in. w zakresie zwalczania przestępczości celnej), zważywszy że duża część polskiej granicy stanie się zewnętrzną granicą Unii. Plany strategiczne administracji celnej zostały zsynchronizowane z wymogami UE w przyjętym przez Radę Ministrów w dniu 19 października 1999 r. dokumencie ˝Strategia działania polskiej administracji celnej do roku 2002˝. Zgodnie z określonymi w niej założeniami przewiduje się w ramach utrzymania administracji celnej na obecnym poziomie (ok. 14,5 tys. pracowników ogółem) przesunięcie zasobów kadrowych oraz sprzętu z granicy zachodniej i południowej na granicę wschodnią. Planowana poprawa stanu infrastruktury granicznej oraz zwiększenie liczby przejść, zwłaszcza na granicy wschodniej, w kontekście podniesionego w interpelacji problemu przemytu, nastąpi w wyniku długoterminowych działań organizacyjnych i inwestycyjnych.

   b) W odniesieniu do pytania dotyczącego działań zabezpieczających interesy krajowych producentów tytoniu w zakresie zróżnicowania stawki akcyzy należy stwierdzić, iż w związku z koniecznością dostosowania polskiego systemu podatkowego od papierosów do wymogów Unii Europejskiej od 1 czerwca 2000 r. zmieniony został system opodatkowania papierosów z kwotowego na mieszany składający się z dwóch części: z części kwotowej i procentowej jednakowej dla wszystkich papierosów. Stawka kwotowa podatku akcyzowego liczona jest od ilości sprzedawanych papierosów, natomiast stawka procentowa liczona jest od maksymalnej ceny detalicznej, co jest zgodne z wymogami dyrektywy Rady Unii Europejskiej nr 95/59/EEC z dnia 27 listopada 1995 r. w sprawie podatków innych niż obrotowe, wpływających na konsumpcję wyrobów tytoniowych. Biorąc pod uwagę fakt, iż w mieszanym systemie opodatkowania podatkiem akcyzowym papierosów stawka kwotowa i procentowa jest taka sama dla wszystkich papierosów, nie ma możliwości różnicowania wysokości stawek akcyzy, co oznacza, iż nie jest możliwe zastosowanie preferencyjnej, tj. niższej stawki podatku akcyzowego na tańsze marki papierosów.

   W mieszanym systemie opodatkowania papierosów funkcję różnicowania wysokości opodatkowania pełni stawka procentowa, dla której podstawą opodatkowania jest maksymalna cena detaliczna sprzedaży. A zatem im wyższa cena detaliczna danej marki papierosów, tym wyższa akcyza z części procentowej, a tym samym wyższa akcyza ogółem naliczana w systemie kwotowo-procentowym. Biorąc pod uwagę powyższe, chciałbym jeszcze raz podkreślić, iż zastosowanie zróżnicowanej stawki akcyzy na papierosy byłoby niezgodne z rozstrzygnięciami dyrektyw UE, powodowałoby także spadek wpływów budżetowych z tego tytułu, jak również spotkałoby się automatycznie z zarzutem o nierówne traktowanie podmiotów gospodarczych, a tym samym niezgodności takiego rozwiązania z Konstytucją RP.

   c) W odniesieniu do pytania dotyczącego dostosowania stawki celnej dla importerów tytoniu do jakości i stopnia przetworzenia surowca uprzejmie wyjaśniam, iż dla tytoniu nieprzetworzonego objętego pozycją PCN 2401 taryfy celnej stosuje się stawkę celną autonomiczną 30%, minimum 1,13 EUR/kg, z wyłączeniem pozycji PCN 2401 20 60 0 (tytoń suszony na słońcu typu Oriental), dla której stawka celna wynosi 30%, minimum 0,75 EUR/kg. Natomiast dla tytoniu przetworzonego objętego kodem PCN 2403 stosuje się stawkę celną 230%. Z powyższego wynika więc, iż aktualnie różnica wysokości procentowych stawek celnych dla importowanego tytoniu z pozycji PCN 2401 i 2403 jest znaczna i wynika głównie z jakości i stopnia przetworzenia surowca tytoniowego, co jest zgodne ze zgłoszonym postulatem w tym zakresie.

   Jednocześnie pragnę przeprosić za zwłokę w udzieleniu odpowiedź na interpelację posła Zenona Kufla spowodowaną koniecznością zajęcia stanowiska przez ministra finansów odnośnie do poruszonych w piśmie problemów leżących w zakresie kompetencji tego resortu.

   Z poważaniem

   Minister

   Aldona Kamela-Sowińska

   Warszawa, dnia 30 marca 2001 r.