Debaty sejmoweIV Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie niejasności w uregulowaniach prawnych dotyczących zwalnianych urzędników państwowych

   Szanowny Panie Marszałku! W związku z uznaniem przez pana posła Mieczysława Czerniawskiego odpowiedzi na interpelację nr 2158 w sprawie niejasności w uregulowaniach prawnych dotyczących zwalnianych urzędników państwowych za niewystarczającą przedkładam poniższe wyjaśnienia.

   Zgodnie z treścią art. 17 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy oraz o zmianie niektórych ustaw (DzU z 1990 r. nr 4, poz. 19 z późn. zm.) przepisów tej ustawy nie stosuje się do pracowników zatrudnionych na podstawie mianowania. Jednakże pracownikom mianowanym przysługuje odprawa, przewidziana w art. 8, w razie rozwiązania stosunku pracy w okolicznościach, o których mowa w art. 1 ust. 1 i 2, jeżeli przepisy regulujące ich prawa i obowiązki nie przewidują żadnych świadczeń z tego tytułu.

   Aktualne brzmienie art. 17 ww. ustawy prowadzone zostało ustawą z dnia 15 lutego 1992 r. o zmianie niektórych ustaw dotyczących zatrudnienia oraz zaopatrzenia emerytalnego (DzU nr 21, poz. 84). Zgodnie z wcześniejszym brzmieniem art. 17 świadczenia pieniężne przewidziane w art. 8 ustawy przysługiwały pracownikom mianowanym, jeżeli przepisy regulujące ich prawa i obowiązki nie przewidywały ˝takich świadczeń˝. Przykładowo, jeżeli pracownikom mianowanym po zwolnieniu z pracy przysługiwało w okresie między ustaniem zatrudnienia z przyczyn określonych w art. 1 ustawy a podjęciem nowego zatrudnienia, wynagrodzenie przez okres 6 miesięcy na podstawie art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych (DzU nr 31, poz. 214, z późn. zm.), to w myśl poprzednio obowiązującego art. 17 ustawy pracownik ten miał prawo do odprawy pieniężnej. Obecnie w takim przypadku, niezależnie od tego, czy pracownik pobiera świadczenie pieniężne, o którym mowa w art. 131 ustawy o pracownikach urzędów państwowych, pozostając bez pracy, czy też od razu podejmie nowe zatrudnienie, nie ma on prawa do tej odprawy.

   W związku ze zmianą brzmienia przepisu art. 17 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy oraz o zmianie niektórych ustaw straciła aktualność uchwała składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 24 maja 1991 r., sygn. akt I PZP 1/91 (OSNC z 1992 r. nr 1, poz. 2) głosząca, iż urzędnikowi państwowemu mianowanemu, któremu w związku z rozwiązaniem stosunku pracy przysługuje wynagrodzenie określone w art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych, należy się również odprawa pieniężna przewidziana w art. 8 w związku z art. 17 ww. ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r.

   W świetle powyższego stwierdzić należy, iż urzędnikowi państwowemu mianowanemu, któremu w związku z rozwiązaniem lub wygaśnięciem stosunku pracy na podstawie art. 58 ustawy Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (DzU nr 133, poz. 872 z późn. zm.) przysługuje świadczenie pieniężne określone w art. 131 ustawy o pracownikach urzędów państwowych nie należy się odprawa pieniężna przewidziana w art. 8 ustawy z dnia 18 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy oraz o zmianie niektórych ustaw.

   Świadczenie pieniężne, o którym mowa w art. 131 ustawy o pracownikach urzędów państwowych, rekompensuje brak pracy i brak wynagrodzenia za pracę oraz stanowi zabezpieczenie finansowe do czasu znalezienia przez byłego urzędnika innego zatrudnienia (nawiązania stosunku pracy), przez okres nie dłuższy niż 6 miesięcy. Świadczenie to nie ma charakteru odprawy związanej z samym faktem utraty zatrudnienia, spełnia ono zadanie ochrony specjalnej pracownika przed ujemnymi skutkami pozostawania bez pracy po ustaniu stosunku pracy. Co do takiego charakteru świadczenia pieniężnego wielokrotnie wypowiadał się Sąd Najwyższy (uchwała składu 7 sędziów SN z dnia 9 lipca 1992 r. sygn. akt I PZP 36/92, OSNC z 1992 r. nr 10, poz. 182, uchwała składu 7 sędziów SN z dnia 24 maja 1991 r., sygn. akt I PZP 1/91, OSNCP z 1992 r. z. 1, poz. 2, uchwała SN z 17 września 1991 r. I PZP 43/91 OSNCP z 1992 r. z. 4, poz. 55, wyrok SN z dnia 22 listopada 1994 r. sygn. akt I PRN 111/94 OSNAP z 1995 r. nr 4, poz. 48). Warunkiem wypłaty świadczenia, o którym mowa wyżej, jest niepozostawanie w stosunku pracy i nieprowadzenie działalności gospodarczej. W świetle powyższego jako zasadę przyjąć należy, że świadczenie pieniężne przysługuje urzędnikowi, który nie pracuje i nie prowadzi działalności gospodarczej. Mianowany urzędnik państwowy, który po ustaniu stosunku pracy w urzędzie podejmuje nowe zatrudnienie, nie spełnia wynikającego z art. 131 ust. 1 ustawy o pracownikach urzędów państwowych wymogu pozostawania w stosunku pracy, a zatem nie nabywa on prawa do świadczenia pieniężnego, o którym mowa w tym przepisie. W takiej sytuacji pracownikowi temu nie należy się również odprawa pieniężna, o której mowa w art. 8 ustawy o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy oraz o zmianie niektórych ustaw.

   Pracownik, który zaprzestaje pracy i nabywa prawo do emerytury, staje się emerytem, byłym pracownikiem tego pracodawcy, u którego był bezpośrednio (ostatnio) zatrudniony przed nabyciem tego prawa. Zdaniem resortu powyższa reguła odnosi się również do osób, które przeszły na emeryturę po okresie pobierania zasiłku przedemerytalnego. Nadmienić należy, iż pracodawca, korzystając z przepisów art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (DzU nr 70, poz. 335 z późn. zm.), może w regulaminie funduszu świadczeń socjalnych nadać uprawnienie do korzystania ze świadczeń socjalnych osobom pobierającym zasiłek lub świadczenie przedemerytalne.

   Dodatkowo pragnę poinformować, iż obecnie resort nie przygotowuje projektu zmian ustawowych, jak się wydaje, wnioskowanych przez pana posła. Skutki prawne dotyczące spraw pracowniczych, wynikające z reorganizacji urzędów, już nastąpiły (z dniem 30 czerwca 1999 r.), zatem nie wydaje się uzasadnione regulowanie ewentualnych roszczeń z mocą wsteczną. W obecnym stanie prawnym i faktycznym ich dochodzenie może nastąpić jedynie na drodze sądowej, przy czym warto zauważyć, że stroną w tego typu sporach indywidualnych jest dotychczasowy pracodawca, nie zaś minister spraw wewnętrznych i administracji. Obecnie kompetencje ministra sprowadzają się do możliwości przedstawienia opinii prawnych czy interpretacji przepisów, które jako takie nie mają charakteru wiążącego dla stron.

   Z poważaniem

   Sekretarz stanu

   Bogdan Borusewicz

   Warszawa, dnia 6 października 1999 r.