Debaty sejmoweIV Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie działań zmierzających do skutecznej likwidacji starych składowisk odpadów niebezpiecznych, tzw. mogilników

   W związku z interpelacją pana posła Stanisława Kopcia z dnia 17 lipca 1998 r. w sprawie działań zmierzających do skutecznej likwidacji starych składowisk odpadów niebezpiecznych, tzw. mogilników pragnę niniejszym przekazać odpowiedzi na postawione w wystąpieniu pytania.

   Możliwe ze względów techniczno-technologicznych a także skuteczne jest spalanie w cementowniach niektórych odpadów niebezpiecznych, w tym przeterminowanych środków ochrony roślin zawierających metale ciężkie oraz związki chlorowcopochodne. Potwierdzają to dokonywane w piecach cementowych dotychczas próby a także doświadczenia wyspecjalizowanej placówki naukowo-badawczej, jakim jest Instytut Ochrony Roślin - Oddział w Sośnicowicach. Wysokie koszty samoistnego spalania przeterminowanych środków ochrony roślin skłaniają do poszukiwania łącznych procesów technologicznych, w których spalanie spełnia jednocześnie nieodzowne funkcje produkcyjne dla wytwarzania np. cementu i jednocześnie pozwala unieszkodliwiać wspomniane odpady niebezpieczne.

   W przygotowywanym obecnie rozporządzeniu ministra gospodarki w sprawie szczegółowych zasad usuwania, wykorzystywania i unieszkodliwiania odpadów niebezpiecznych, do unieszkodliwiania agrochemikaliów (kod odpadu 02 01 05) preferuje się unieszkodliwianie przez rozkład termiczny, zalecając metodę spalania odpadów niebezpiecznych w obrotowych piecach do produkcji cementu lub wapna. Ponadto według informacji otrzymanej z Wydziału Ochrony Środowiska Urzędu Wojewódzkiego w Lublinie odpady po wydobyciu z mogilników zostaną poddane analizie chemicznej i segregacji pod kątem możliwości ich wykorzystania w procesach produkcyjnych cementowni, z zachowaniem wszelkich obowiązujących w tym zakresie przepisów prawnych i obowiązujących norm, w szczególności zaś przepisu art. 20 ust. 3 ustawy o odpadach, który stanowi, że obiekty oraz urządzenia techniczne do termicznego przekształcenia odpadów mogą być eksploatowane tylko wówczas, gdy:

   1) nie zostaną przekroczone dopuszczalne normy emisji substancji zanieczyszczających środowisko, określone na podstawie odrębnych przepisów,

   2) powstające po zastosowaniu termicznego przekształcenia pozostałości będą wykorzystywane bądź unieszkodliwiane z zachowaniem wymagań określonych w ustawie.

   W ten sposób zamierza się wyeliminować odpady, które nie będą się nadawały do likwidacji w cementowni. Od potencjalnych wykonawców prac utylizacyjnych oczekuje się propozycji sposobu eliminacji tych odpadów, przy czym budowa nowego mogilnika dla nich jest traktowana jako ostateczność. Wydział Ochrony Środowiska Urzędu Wojewódzkiego w Lublinie ma zapewnienia ze strony cementowni w Ożarowie i Rejowcu oraz Wydziałów Ochrony Środowiska Urzędów Wojewódzkich w Tarnobrzegu i Chełmie o możliwości przeprowadzenia ww. procesów likwidacyjnych w cementowniach. Stosowne decyzje zostaną wydane po przedłożeniu analiz odpadów i ustaleniu ich ilości przeznaczonych do włączenia w procesy produkcyjne cementu, co jest zgodne z ustawą o odpadach.

   Spalenie omawianych odpadów nie będzie miało bezpośredniego wpływu na jakość cementu, zaś ewentualne włączenie ich do wzbogacenia cementu zostanie dokonane na podstawie posiadanych analiz do ustalenia niezbędnych proporcji. Każdą cementownię obowiązują bardzo rygorystyczne normy dotyczące jakości cementu i w ich interesie leży przestrzeganie tych norm celem utrzymania zdobytych na rynku pozycji. Stąd nie ma obaw co do ewentualnego negatywnego wpływu włączania odpadów w proces produkcji cementu na jego jakość.

   Biorąc pod uwagę, że poprzez szczegółowe analizy wykluczy się z procesów spalania odpady zawierające związki chlorków bądź rtęci czy kadmu, nie powinno to wywoływać protestów społeczności lokalnych.

   Spalanie odpadów w temperaturze 1900oC wyklucza również w sposób jednoznaczny tworzenie się toksyn czy furanów, natomiast ewentualna obecność w spalanej masie innych metali ciężkich będzie wkomponowana w cement w ilościach mikroskopijnych. Musi to być w zgodzie z normami określającymi jakość cementu. Metoda spalania tych odpadów wyklucza przedostanie się szkodliwych związków pod jakąkolwiek postacią do powietrza.

   Problem likwidacji mogilników pozostaje wciąż jeszcze nie rozwiązany. Istnieje niebezpieczeństwo związane z ich rozszczelnieniem się i zanieczyszczeniem wód podziemnych. Dotychczasowe doświadczenia wskazują na konieczność sukcesywnej likwidacji wszystkich mogilników, przy czym w pierwszej kolejności powinny być likwidowane mogilniki znajdujące się nad zbiornikami wód podziemnych. Należy pamiętać, że każdy mogilnik wymagać będzie indywidualnego traktowania z uwagi na ich bardzo różną zawartość.

   W odniesieniu do mogilników możliwe są następujące sposoby likwidacji zagrożeń:

   - przeniesienie zawartości mogilników na odpowiednio przygotowane składowiska;

   - wydobycie zawartości mogilników, uszczelnienie dotychczasowych komór i ponowne złożenie chemikaliów już w uszczelnionych, bezpiecznych komorach;

   - wydobycie, utylizacja termiczna części chemikaliów, składowanie pozostałych;

   - przewiezienie za granicę do zniszczenia lub utylizacji.

   Metoda unieszkodliwiania środków ochrony roślin w cementowniach wydaje się według stanu wiedzy na dzień dzisiejszy jedną z najbardziej efektywnych metod zarówno z ekonomicznego, jak i ekologicznego punktu widzenia. Dotychczas zlikwidowano parę mogilników, przy czym jako swoisty eksperyment można traktować likwidację mogilnika w Niedźwiadach (woj. kaliskie). Zastosowano tam metodę budowy bezpiecznego, tymczasowego składowiska, wydobycie materiałów, przełożenie ich do szczelnych pojemników, umieszczenie pojemników na składowisku, oczyszczenie skażonej gleby i rekultywację terenu.

   Zakłada się, że z uwagi na wysokie wymagania ekologiczne stawiane technologiom utylizacji i unieszkodliwiania mogilników, a także wysokie koszty przedsięwzięć - likwidacja zawartości mogilników na terenie całego kraju nie będzie możliwa przed upływem 2010 r. Nie bez znaczenia będzie także konieczność podejmowania szerokiej akcji edukacyjno-informacyjnej skierowanej do środowisk samorządowych i organizacji ekologicznych.

   Ministerstwo Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa jako naczelny organ administracji rządowej nie uczestniczy bezpośrednio w przygotowywaniu konkretnych przedsięwzięć i wyborze metod unieszkodliwiania. Kształtuje przede wszystkim normy prawne w tym zakresie (np. przygotowanie i wdrożenie ustawy o odpadach) oraz nadzoruje przestrzeganie obowiązującego w ochronie środowiska prawa poprzez służby kontrolne Państwowej Inspekcji Ochrony Środowiska.

   Minister

   Jan Szyszko

   Warszawa, dnia 1 września 1998 r.